Anasayfa / Arkeoloji / “İskelet Mozaik” Tartışması Büyüyor

“İskelet Mozaik” Tartışması Büyüyor

Hatay’da geçtiğimiz hafta tamamlanan kazılarda, üzerinde Grekçe “Neşeli ol, hayatını yaşa” ve “Yemeğe koş, geç kalma” yazısının olduğu 1700 yıllık mozaiklerin bulunduğunun açıklanması, tarih ve arkeoloji dünyasında heyecanla karşılandı.

Habertürk yazarı Murat Bardakçı, “Hatay’da çıkarılan mozaikteki yazı acaba doğru mu okundu?” sorusunu yöneltti ve yeni bir tartışma başlattı.

Mozaikteki yazının anlamını antik edebiyat uzmanları ile anıtlar üzerindeki kitabeleri ve yazıları inceleyen bilim dalı uzmanı olan epigraflara sorduk. Mozaiğin bütününe odaklanılmadığını söyleyen uzmanlar, “Neşeli ol, hayatını yaşa” çevirisine katılmadıklarını söyleyerek farklı olasılıklar üzerinde durdu.

‘PARAZİT DENİLEN BİR TİP TANIMLANIYOR
Haris Rigas (Antik Yunan edebiyatı uzmanı)
“Mozaikte 3 panel yer alıyor. Ancak açıklamalarda mozaiğin bütününe odaklanılmadı. Soldaki iskeletli panelde yer alan ‘euphrosynos’, neşeli anlamına gelen ‘euphron’ sıfatının şiirsel bir versiyonu. Görselle beraber çevirisi ve esprisi: ‘Sadece ölene kadar değil sonrasında da içelim’ anlamına gelmekte.

Ortadaki panelde yer alan ‘trekhedipnos akairos’ yazısının anlamı ‘geç kalmış bir şölene koşan’… MS 1. yüzyılda yaşamış ünlü Yunan yazarı Plutarkhos’a göre, ‘şölene- koşan’ kavramı, Yunan argosunda ve Yunan ya da Roma komedyasında çok yaygın olan parasites (parazit) denilen bir insan tipini tanımlıyor.

Daha düşük statüsü olan ‘parasitos’lar dost muhabbetiyle değil, yalakalık yaparak, zenginlerin şölenlerine bedava katılırdı. Parasitos ve trekhedeipnos kelimeleri, ‘yalaka, fırsatçı, bedavacı ve soytarı’ anlamlarını da taşıyor. Öyleyse cümlenin serbest çevirisi ‘Şölene geç kalmış bedavacı’ olur…

Paneldeki iki bedavacı güneş saatine bakıp şölene geç kaldıklarını fark ediyorlar. Burada belki de başka bir espri var. Kompozisyonda ‘Geç kalmış bedavacılar gelene kadar ben içmekten öldüm, ama yine de hoşum’ mesajı verilmiş olabilir. Burası zengin bir ailenin şölen salonu şüphesiz. Roma ve Hellenistik döneme ait zenginlerin şölen salonlarında bu tür esprili yer dekorasyonları çok yaygın.”

‘NEŞELİ OL GİBİ BİR EMİR KİPİ YOK’
Prof.Dr. Ioanna Kuçuradi (Maltepe Üniversitesi İnsan Hakları Anabilim Dalı Başkanı)
“İskeletin bulunduğu mozaikte ‘euphrosynos’ yazıyor. Bu özel isim de olabilir, sıfat da olabilir. Nasıl kullanıldığı net değil. ‘Neşeli durumda olan’ anlamını taşıyor. ‘Neşeli ol, hayatını yaşa’ gibi bir emir kipi yok. Ortadaki mozaikte ‘trekhedipnos’ ve ‘akairos’ yazıyor. Birinci kelimenin imlası bozuk. ‘Akşam yemeğine koşan’ anlamında okunabilir. ‘Akairos’ ise ‘zamansız’, ‘uygun zamanda olmayan’ demek.”

‘AKŞAM YEMEĞINE KOŞAN KİŞİ DEMEK’
Prof.Dr. Evangelia Balta (Atina Helenik Tarih Araştırmaları Merkezi Başkanı)
“Rehed(e)ipnos kelimesi ‘akşam yemeğine koşan kişi’, akarios da ‘doğru olmayan zamanda’ anlamına gelir. Cümle olarak ‘geciktiği akşam yemeğine koşan kişi’ demektir.”

‘ŞÖLENLERDEKİ BELEŞÇİLER BETİMLENMİŞ’
Doç.Dr. Fatih Onur (Akdeniz Üniversitesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü Eski Yunan Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı)
“Yazılar belli ifadelerin kişileştirilmiş halleri. Ortadaki figür hikayeyi anlamamız için çok önemli. Uzun tunik giymiş kişi, bir sütun üzerindeki güneş saatine işaret ederek uzanıyor ve ‘akşam yemeğine koşturan/geç kalan’ anlamındaki ‘trekhedipnos’ kelimesi kullanılmış.

Bu aynı zamanda şölenlere sızarak beleşçilik yapan kimselere de deniyor. Hatta geç antik dönem yazıtlarından Alkiphron’da bu sözcük, ‘akşam yemeğini daha erken yiyebilmek için saatin çubuğunu ileri alan kimse’ için bile kullanılmış. Burada da bu yazarın anlattığı hikayeye bir atıf olabilir.

Tam arkasındaki yaşlı ‘akairos’ figürü ise ‘zamansız, vakitsiz, yersiz’ olarak gösterilmiş. Zamanla ilgili bir mesajı daha da fazla vurguluyor. Bu kişi, Alkiphron’daki hikayede de yemek saatini beklemeye sabredemeyen Trekhedipnos’un ikna etmeye çalıştığı Lopadekthambos adlı arkadaşını simgeliyor olabilir.

Soldaki figürün, yani bir şarap amforası ve ekmeklerin arasında keyif yapıyor olarak betimlenen iskeletin etrafındaki yazı ise ‘hayatı keyifli yaşayan; neşeli kimse’ demek. Bu da orta sahnedeki parazit gibi yemeğe katılmaya çalışan kişilerin, nihayetinde ölüp iskelete döndüklerinde bile yeme içmeye böyle devam edeceklerini zannediyor olmalarına kinayeli bir dokundurma yapıyor.”
Habertürk

Dikkatinizi Çekebilir...

Türkiye’nin Su Altı Arkeoloji Müzesi: Batık Bazilika Projesi

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, iznik’te göl kıyısının 20 metre açığında 1,5-2 metre derinlikte …

Kültepe Kaniş-Karumuna Açık Hava Müzesi

Ön Asya’nın yaklaşık 5 bin yıllık tarihini aydınlatan Kültepe Kaniş-Karum’da başlatılan kazı çalışmaları sürdürülürken, Kazı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Watch Dragon ball super